Built-in Fonksiyonlar

Lordex, yaygın işlemler için hazır gelen (built-in) fonksiyonlar sağlar. Bu fonksiyonları doğrudan kullanabilirsiniz.

Giriş/Çıkış Fonksiyonları

yaz()

Konsola çıktı verir.

Sözdizimi:

yaz(deger1, deger2, ...)

Örnekler:

yaz("Merhaba Dünya!")
yaz("Sayı:", 42)
yaz("Toplam:", 10 + 20)

x = 100
yaz("x değeri:", x)

İpucu

yaz() fonksiyonu otomatik olarak sonuna yeni satır ekler.

oku()

Kullanıcıdan girdi alır.

Sözdizimi:

deger = oku()
deger = oku("Mesaj:")

Örnekler:

isim = oku()
yaz("Merhaba " + isim)

yas = oku("Yaşınız:")
yaz("Yaşınız: " + yas)

Önemli

oku() her zaman string döndürür. Sayısal işlemler için int() veya float() ile dönüştürün.

Tip Dönüşüm Fonksiyonları

int()

String veya float'ı tamsayıya çevirir.

Sözdizimi:

sayi = int(deger)

Örnekler:

x = int("42")        // 42
y = int("3.14")      // 3
z = int(5.9)         // 5

yas = int(oku())     // Kullanıcı girdisini int'e çevir

float()

String veya int'i ondalıklı sayıya çevirir.

Sözdizimi:

sayi = float(deger)

Örnekler:

x = float("3.14")    // 3.14
y = float("42")      // 42.0
z = float(10)        // 10.0

tur()

Değişkenin tipini döndürür.

Sözdizimi:

tip = tur(deger)

Örnekler:

yaz(tur(42))           // "int"
yaz(tur(3.14))         // "float"
yaz(tur("metin"))      // "string"
yaz(tur([1, 2, 3]))    // "array"
yaz(tur({"a": 1}))     // "dict"
yaz(tur(evet))         // "bool"

Dizi Fonksiyonları

uzunluk()

Dizi veya string'in uzunluğunu döndürür.

Sözdizimi:

boyut = uzunluk(dizi)
boyut = uzunluk(metin)

Örnekler:

sayilar = [1, 2, 3, 4, 5]
yaz(uzunluk(sayilar))      // 5

metin = "Lordex"
yaz(uzunluk(metin))        // 6

bos_dizi = []
yaz(uzunluk(bos_dizi))     // 0

ekle()

Diziye eleman ekler.

Sözdizimi:

ekle(dizi, eleman)

Örnekler:

meyveler = ["Elma", "Armut"]
ekle(meyveler, "Muz")
yaz(meyveler)  // ["Elma", "Armut", "Muz"]

sayilar = [1, 2, 3]
ekle(sayilar, 4)
ekle(sayilar, 5)
yaz(sayilar)   // [1, 2, 3, 4, 5]

Not

ekle() fonksiyonu diziyi yerinde değiştirir (in-place), yeni dizi döndürmez.

sil()

Diziden belirtilen indeksteki elemanı siler.

Sözdizimi:

sil(dizi, indeks)

Örnekler:

sayilar = [10, 20, 30, 40, 50]
sil(sayilar, 2)  // İndeks 2'yi sil (30)
yaz(sayilar)     // [10, 20, 40, 50]

isimler = ["Ali", "Veli", "Ahmet"]
sil(isimler, 0)  // İlk elemanı sil
yaz(isimler)     // ["Veli", "Ahmet"]

Dikkat

• İndeksler 0'dan başlar
• Geçersiz indeks hataya neden olur
• Dizi yerinde değiştirilir

boyut()

Sözlük veya dizinin eleman sayısını döndürür.

Sözdizimi:

adet = boyut(koleksiyon)

Örnekler:

sozluk = {"a": 1, "b": 2, "c": 3}
yaz(boyut(sozluk))  // 3

dizi = [1, 2, 3, 4]
yaz(boyut(dizi))    // 4

String Fonksiyonları

buyuk_harf()

String'i büyük harfe çevirir.

Sözdizimi:

buyuk = buyuk_harf(metin)

Örnekler:

yaz(buyuk_harf("merhaba"))      // "MERHABA"
yaz(buyuk_harf("Lordex"))       // "LORDEX"
yaz(buyuk_harf("hello world"))  // "HELLO WORLD"

kucuk_harf()

String'i küçük harfe çevirir.

Sözdizimi:

kucuk = kucuk_harf(metin)

Örnekler:

yaz(kucuk_harf("MERHABA"))      // "merhaba"
yaz(kucuk_harf("LoRdEx"))       // "lordex"
yaz(kucuk_harf("HELLO WORLD"))  // "hello world"

Kullanım Örneği:

// Büyük/küçük harf duyarsız karşılaştırma
isim1 = "Ahmet"
isim2 = "ahmet"

eger (kucuk_harf(isim1) == kucuk_harf(isim2)) {
    yaz("İsimler aynı")
}

Yardımcı Fonksiyonlar

rastgele()

0 ile 1 arasında rastgele ondalıklı sayı üretir.

Sözdizimi:

sayi = rastgele()

Örnekler:

// 0.0 ile 1.0 arası
r = rastgele()
yaz(r)  // Örn: 0.7234

// 1-100 arası tam sayı
rastgele_sayi = int(rastgele() * 100) + 1
yaz(rastgele_sayi)

// Zar atma simülasyonu
zar = int(rastgele() * 6) + 1
yaz("Zar: " + zar)

Pratik Kullanım:

// Rastgele sayı tahmin oyunu
hedef = int(rastgele() * 100) + 1
yaz("1-100 arası bir sayı tuttum!")

tahmin = int(oku("Tahmininiz:"))
eger (tahmin == hedef) {
    yaz("Doğru bildiniz!")
} degilse {
    yaz("Yanlış! Doğru sayı: " + hedef)
}

zaman()

Mevcut Unix zaman damgasını (timestamp) döndürür.

Sözdizimi:

timestamp = zaman()

Örnekler:

basla = zaman()

// Uzun işlem
i = 0
iken (i < 1000000) {
    i = i + 1
}

bitis = zaman()
gecen = bitis - basla
yaz("Geçen süre: " + gecen + " saniye")

Zaman Damgası

zaman() fonksiyonu 1 Ocak 1970'ten itibaren geçen saniye sayısını döndürür (Unix Epoch).

Fonksiyonları Birlikte Kullanma

Örnek 1: Girdi Doğrulama

fonksiyon sayi_al(mesaj) {
    yaz(mesaj)
    girdi = oku()
    
    // Boş mu kontrol et
    eger (uzunluk(girdi) == 0) {
        yaz("Lütfen bir değer girin!")
        geri_don sayi_al(mesaj)  // Tekrar sor
    }
    
    geri_don int(girdi)
}

yas = sayi_al("Yaşınızı girin:")
yaz("Yaşınız: " + yas)

Örnek 2: Dizi İstatistikleri

fonksiyon dizi_istatistik(dizi) {
    eger (uzunluk(dizi) == 0) {
        yaz("Dizi boş!")
        geri_don
    }
    
    toplam = 0
    en_buyuk = dizi[0]
    en_kucuk = dizi[0]
    
    icin (sayi in dizi) {
        toplam = toplam + sayi
        
        eger (sayi > en_buyuk) {
            en_buyuk = sayi
        }
        eger (sayi < en_kucuk) {
            en_kucuk = sayi
        }
    }
    
    ortalama = toplam / uzunluk(dizi)
    
    yaz("Eleman sayısı: " + uzunluk(dizi))
    yaz("Toplam: " + toplam)
    yaz("Ortalama: " + ortalama)
    yaz("En büyük: " + en_buyuk)
    yaz("En küçük: " + en_kucuk)
}

sayilar = [45, 23, 67, 89, 12, 34, 78]
dizi_istatistik(sayilar)

Örnek 3: String İşlemleri

fonksiyon baslik_yap(metin) {
    // Her kelimenin ilk harfini büyük yap
    kelimeler = []  // Basitleştirilmiş
    
    // Tüm string'i başlık formatına çevir
    sonuc = buyuk_harf(metin)
    geri_don sonuc
}

isim = oku("Adınız:")
yaz("Hoş geldiniz " + baslik_yap(isim))

Fonksiyon Referans Tablosu

Fonksiyon	Kategori	Açıklama	Örnek
yaz()	I/O	Çıktı verir	yaz("Merhaba")
oku()	I/O	Girdi alır	x = oku()
int()	Tip	String→Int	int("42")
float()	Tip	String→Float	float("3.14")
tur()	Tip	Tip bilgisi	tur(42)
uzunluk()	Dizi/String	Uzunluk	uzunluk([1,2,3])
ekle()	Dizi	Eleman ekle	ekle(dizi, 5)
sil()	Dizi	Eleman sil	sil(dizi, 0)
boyut()	Koleksiyon	Boyut	boyut(sozluk)
buyuk_harf()	String	Büyük harf	buyuk_harf("a")
kucuk_harf()	String	Küçük harf	kucuk_harf("A")
rastgele()	Yardımcı	Rastgele sayı	rastgele()
zaman()	Yardımcı	Zaman damgası	zaman()

İpuçları ve En İyi Pratikler

✅ İyi Pratikler

// 1. Her zaman tip dönüşümü yapın
yas = int(oku("Yaşınız:"))  // ✓

// 2. Dizi uzunluğunu kontrol edin
eger (uzunluk(dizi) > 0) {
    // İşlem yap
}

// 3. String karşılaştırmada büyük/küçük harf
eger (kucuk_harf(cevap) == "evet") {
    // ...
}

❌ Kaçınılması Gerekenler

// 1. Tip dönüşümü yapmadan işlem
yas = oku()
yas_iki_kat = yas * 2  // ✗ Hata! String çarpılamaz

// 2. Boş dizi kontrolü yapmadan erişim
ilk = dizi[0]  // ✗ Dizi boşsa hata!

// 3. Geçersiz indeks
sil(dizi, 100)  // ✗ İndeks sınırları dışında

Gelecek Sürümlerde

İleriki sürümlerde eklenebilecek fonksiyonlar:

• bolme() - String'i böl
• birlestir() - Dizi elemanlarını birleştir
• siralama() - Diziyi sırala
• filtrele() - Koşula göre filtrele
• map() - Her elemana fonksiyon uygula

Sonraki Adımlar

• Diziler ve Sözlükler - Detaylı kullanım
• Hata Yönetimi - Hataları yakalama
• Örnekler - Pratik örnekler

Pratik

Bu fonksiyonları kullanarak kendi yardımcı fonksiyonlarınızı yazın!